Van(de n/r) Mierd(e)

Mierd, Mierde, Mierden,
Mieren, Merren of Mirre
Of Zelfs Myerde
…
in combinatie met
vander, vanden of gewoon Van
en zelfs “de” (op z’n Frans dus)
…
Alles aan elkaar
Of met spaties tussenin
…
Je vindt onze familienaam
in allerlei varianten
…
En in allerlei landen

Oorsprong Nederland

Dit is een feit dat meermaals bewezen wordt in de stamboom.
De oudste gedocumenteerde vermelding van een voorouder van Marcel die we tot op vandaag konden terugvinden is een zekere Petrus van (der) Mierde geboren in Oerle op 26 januari 1709, gestorven en begraven in 1773 in Wintelre (vandaag gemeente Eersel) in Noord-Brabant.

Herkomst en spreiding

In onze (tak van de) familie wordt beweerd dat de familienaam afkomstig zou zijn van de gemeentenaam “Mierde“.
Wanneer we dan de site geneanet raadplegen, is er daar een optie die je toelaat om niet alleen de verspreiding van een familienaam na te gaan, maar ook nog eens de verspreiding in de tijd.
Er staan 1490 personen in de database met “Mierde” in hun naam

• Daaruit blijkt dat de naam “Mierde” (al dan niet met voorvoegsel) rond 1500 opduikt in de omgeving van ’s Hertogenbosch in Nederland.
  De varianten “van de” en “van der” starten ergens tegen 1600 en de variant “vander” pas tegen 1800.
• Rond 1600 komt de naam meer voor in België dan in Nederland, vooral de streek tussen Herentals en Balen. Hier gaat het dan om de takken “Van Mierde” en “Vermierde”.
• Rond 1700 blijft de kern in België in dezelfde regio, maar worden er meer Mierde’s genoteerd in de driehoek Eindhoven – Tilburg – s’Hertogenbosch in Nederland.
  Maar je ziet dat de naam zich ook verder verspreidt.
• Rond 1800 is er dan plots een “explosie” in de gemeente Wintelre waar er dan al 225 “Mierde’s” zijn. In België ligt het zwaartepunt nog steeds in Herentals (100) en Balen (51).
  Maar de verspreiding zet zich ook langzaam door, waardoor de naam zelfs in ¨Wallonië begint voor de komen.
• Rond 1900 zie je het zwaartepunt van de naam verschuiven naar de as ’s Hertogenbosch – Eindhoven.
  In België zie je dan plots een 90-tal “van/der Mierde”’s verschijnen in Lommel en omgeving.
  Maar Herentals en Balen blijven sterkhouders, maar dan met een spreiding naar het zuiden. Ook blijft de naam aanwezig in Wallonië
• Wanneer we dan naar de dag van vandaag kijken, blijft het zwaartepunt de driehoek van oorsprong: ’s Hertogenbosch – Eindhoven – Tilburg.
  In België heeft Lommel nu het meeste Mierde’s (164 op de  dag van schrijven), Maar in Herentals en Balen blijven ook nog een groot aantal mensen de naam Mierde dragen.

Daarnaast zijn er bronnen die zeggen dat de plaatsnaam Mierde afkomstig is van “miert” of “meirt” wat gewoonweg moeras of bleekweide betekende.
En dan heeft men Wikipedia dat zegt dat de oorspronkelijke naam Myrta of Mirta was.
De echte oorsprong van de naam zit dus verborgen in een heel ver verleden, maar we mogen er van uitgaan dat het wel degelijk een afkomstnaam is uit de streek ten zuiden van s’ Hertogenbosch in Nederland.

We mogen uitgaan van het feit dat we namen moeten zoeken:

• die gebaseerd zijn op de woorden “mierde”, al dan niet met voorvoegsels zoals “van”, “van de”, “van den” en “van der”
• en dat dan ook nog eens op verschillende manieren van of aan elkaar geschreven,
• met daarnaast dan ook nog eens de gebruikte talen in de verschillende tijden.

Naar België

Ergens tussen 1500 en 1600 zijn de eerste “Van Mierde”’s opgedoken in de streek rond Herentals. Rond 1600 waren er toch al meer dan 30.

Op een gegeven ogenblik ergens rond 1830 is een zekere Johannes van der mierden dan van Knegsel via Overpelt in Lommel beland…
… En heeft daar voor veel nakomelingen gezorgd, want intussen tellen we enkele 100-den mensen met die naam in Lommel en omgeving.

Schrijfwijzen

Zoals bovenaan de pagina vermeld komt de naam voor in meerdere schrijfwijzen.
Meestal is een naamswijziging te “danken” aan een schrijf- of kopieerfout in de registers.
Maar het kan ook gebeuren dat een alias of “gekend als” genoteerd wordt (zoals bij de familie Vaes gebeurd is).

Zo kan je in de 14e eeuw bijvoorbeeld de naam “de Myerde” terugvinden.
Dat is de letterlijke Franse vertaling en schrijfwijze van “van Mierde”, schrijfwijze die in dezelfde periode ook teruggevonden wordt, weliswaar in verschillende registers maar die handelen over exact dezelfde familie.

Maar in oudere aktes kom je toch vooral de naam van Mierde tegen.

Mogelijke verwarring

Soms kom je in registers de naam van Mierlo tegen, al dan niet verward/vermengd met van Mierde.
Dit komt vooral voor in die streek rond Eindhoven, waar er zowel een gemeente Mierlo bestond als de parochie Mierde, bestaande uit Hooge Mierde en Lage Mierde.
Dat één of andere ambtenaar of pastoor zich dan al eens vergistte in de juiste naam mag dan geen verwondering wekken.
Dan moet je gewoon stug verder zoeken om te zien of die naam in die schrijfwijze herhaald wordt of niet.

De overstap

Hetgeen Marcel dus zoekt is een verband tussen de verschillende schrijfwijzen.
Waar en wanneer is “(van) Mierde” overgegaan naar “van/de(n/r) Mierde“?
De eerste “Vander Mierde” oervader dus.

En zijn al deze mensen eigenlijk wel verwant aan elkaar?
Want ook dat is niet zeker: herkomstnamen wijzen op een herkomst, niet op een familieband.
Iemand die van een bos(rand) kwam werd “vandenbossche” of “vandebos” genoemd, of er nu een familieband was of niet.
Iemand die verhuisde van de parochie Mierde naar een ander dorp, werd dus “van Mierde” genoemd.

Verder in de tijd

Momenteel zitten we een beetje vast eind jaren 1600 begin 1700.

Maar het zou toch leuk zijn om ergens uit te kunnen komen in de omgeving van die Adam de Mierd de Buscoducis uit ’s Hertogenbosch, dan heeft de familie toch ergens de geschiedenisboekjes gehaald.

Maar dat zal moeilijk worden

…

---